Author Archives: VM

  • 0

Co jest przyczyna powstawania trądziku młodzieńczego i jak go leczyć ?

1. Co jest przyczyna powstawania trądziku młodzieńczego?

Trądzik młodzieńczy lub pospolity występuje u ok. 95% chłopców i ponad 80% dziewcząt w okresie dojrzewania. Zmiany skórne dotyczą gruczołów łojowych twarzy, pleców i klatki piersiowej. Nadmierne wytwarzanie łoju i rogowacenie ujść mieszków włosowych są czynnikami usposabiającymi do rozwoju trądziku. Utrudnione usuwanie wydzieliny łojowej prowadzi do powstawania zaskórniaków a następnie związanych z nimi odczynów zapalnych. Pojawiają się grudki oraz krostki. W ciężkich postaciach trądziku dochodzi do powstawania głębokich zmian ropnych i przetok, które pozostawiają po sobie blizny.

2. Jaka jest rola bakterii w powstawaniu trądziku?

Na skórze łojotokowej bardzo dobrze rozwijają się bakterie, niektóre grzyby i roztocza nasilające proces zapalny.

3. Czy zaburzenia hormonalne mają wpływ na przebieg choroby?

Trądzik wieku dojrzewania jest fizjologicznie związany ze wzmożoną produkcja łoju pod wpływem hormonów płciowych. Anaboliki, środki zawierające androgeny stosowane niekiedy przez chłopców w celu szybkiego przyrostu mięsni mogą przyspieszyć i znacznie zaostrzyć objawy trądziku.

4. Jaki jest wpływ diety na rozwój trądziku?

Wbrew panującym powszechnie opiniom nie udało się wykazać wpływu diety (np. spożywanie czekolady i ostrych potraw) na rozwój zmian trądzikowych. Zakazywanie spożycia cukru i innych potraw jest zupełnie niepotrzebne.

5. Kiedy należy rozpocząć leczenie przeciw trądzikowe?

Jak najszybciej ! Zapobiega to tworzeniu się trudnych do usunięcia blizn. Leczenie należy rozpocząć już we czesnym okresie, kiedy pojawiają się zaskórniaki i grudki.

6. Czy trądzik można skutecznie leczyć samemu?

Nie ! Korzystaj z regularnych porad dermatologicznych i okresowych oczyszczeń skóry u kosmetyczki. Dbaj o higienę – konieczne jest przynajmniej dwukrotne mycie w  ciągu dnia przy użyciu łagodnego mydła. Ręczniki zmieniaj codziennie. Stosowane miejscowo dwa razy dziennie roztwory antybiotyków (np. DALACIN T) skutecznie likwidują zmiany trądzikowe

7. Czy do kosmetyczki można udawać się z każda postacią trądziku?

Wizyta u kosmetyczki w celu oczyszczania skóry może nastąpić po wyleczeniu stanu zapalnego.

8. Jaki jest wpływ promieni słonecznych na trądzik?

Słońce, podobnie jak lampa kwarcowa i solarium, nie powoduje wyleczenia. Wiele osób zauważa poprawę stanu skóry po intensywnym opalaniu się, ale u większości z nich zmiany powracają a u części osób dotkniętych trądzikiem promienie UV powodują natychmiastowe zaostrzenie zmian.

JAK LECZYĆ TRĄDZIK ?

Trądzik pospolity(Acne vulgaris) jest najczęstszym schorzeniem skóry nastolatków, które dotyczy niemalże 100% dorastającej młodzieży, różniąc się stopniem nasilenia zmian. Trwa zwykle do osiągnięcia przez pacjentów dojrzałości, choć niekiedy może występować wśród osób dorosłych. U większości nastolatków okazjonalnie występują zamknięte i otwarte zaskórniki i/lub krosty. Mogą one ustępować samoistnie, jednak w przypadku prób wyciskania i zdrapywania pozostają trwałe ślady w postaci zanikowych lub przerosłych blizn. Nawet łagodny trądzik może być przyczyną zaburzeń emocjonalnych, zakłopotania, poczucia mniejszej wartości, trudności w życiu codziennym: w pracy, w szkole i w relacjach towarzyskich.
Pacjenci z trądzikiem często nie zdają sobie sprawy z możliwości i potrzeby skutecznego leczenia tego schorzenia. Dlatego pilną sprawą jest prowadzenie szerokiej akcji oświatowej i uświadomienie społeczeństwu, a także lekarzom pierwszego kontaktu, iż wczesne podjęcie leczenia trądziku zapobiega jego dalszemu rozwojowi. Celem leczenia jest zapobieganie powstawaniu blizn i skrócenie czasu trwania choroby. Badania jakości życia prowadzone wśród pacjentów z trądzikiem wykazały, iż skuteczne leczenie zmian skórnych zapobiega rozwojowi poczucia mniejszej wartości i depresji. Na krajowym rynku dostępna jest szeroka gama preparatów przeciwtrądzikowych.
W rozwoju choroby odgrywają rolę cztery główne czynniki:

1. Zwiększona produkcja łoju, 
2. Nadmierne rogowacenie i zaczopowanie ujść aparatu mieszkowo-łojowego, 
3. Kolonizacja gruczołów łojowych przez bakterie beztlenowe (Propionibacterium acnes),
4. Rozwój stanu zapalnego wokół gruczołów łojowych. 

Utrudnione wydalanie łoju prowadzi do poszerzenia przewodów gruczołów łojowych i powstawania początkowo zaskórników zamkniętych, a następnie otwartych. Bakterie P. acnes produkując czynniki chemotaktyczne powodują napływ leukocytów wielojądrzastych do gruczołów łojowych. W następstwie fagocytozy bakterii przez te leukocyty uwolnione zostają enzymy hydrolityczne, które prowadzą do zniszczenia ścian gruczołów łojowych, wydostania się ich zawartości do skóry właściwej i rozwoju stanu zapalnego (tabela I.). Pojawiają się wykwity grudkowo-krostkowe. W cięższych postaciach trądziku tworzą się głębokie nacieki ropne i przetoki, które pozostawiają po sobie szpecące blizny. Na skórze łojotokowej bardzo dobrze rozwijają się bakterie tlenowe (Staphylococcus spp.), grzyby drożdżopodobne (Malassezia spp.) i roztocza (Demodex folliculorum).
Czynniki zewnętrzne, takie jak kosmetyki, leki (np. kortykosteroidy, lit, fenytoina, izoniazyd) oraz praca w podwyższonej temperaturze i w kurzu, mogą nasilać proces zapalny (tabela II.).

Podział i leczenie trądziku

W zależności od rodzaju wykwitów wyróżniamy trzy postacie kliniczne trądziku: zaskórnikowy, grudkowo-krostkowy i ropowiczy . Każda postać trądziku charakteryzuje się różnym stopniem nasilenia zmian od łagodnego, poprzez umiarkowany do ciężkiego. Ten podział jest pomocny przy wyborze metody leczenia.

Trądzik zaskórnikowy(acne comedonica) odpowiada na leczenie zewnętrznymi preparatami keratolitycznymi (przeciwzaskórnikowe), które zmniejszają przyleganie komórek w ujściu mieszków włosowych (tabela III). W leczeniu łagodnej, „fizjologicznej” postaci trądziku (zaskórnikowy i grudkowy – acne comedonica et papulosa) zwykle wystarcza stosowanie leków zewnętrznych (Tabela IV). Efekty ich działania widoczne są dopiero po upływie pewnego czasu.

Trądzik grudkowo-krostkowy(acne papulo-pustulosa) charakteryzuje się obecnością zaskórników oraz zapalnych grudek i krost. Ta postać trądziku wymaga zastosowania antybiotyków, zarówno miejscowo, jak i ogólnie (tabela V). Lekiem z wyboru pozostaje nadal tetracyklina. Należy przyjmować ją na pół godziny przed posiłkiem w celu lepszego wchłaniania leku. Tetracyklina działa nie tylko przeciwbakteryjnie ale także hamuje aktywność chemotaktyczną granulocytów wielojądrzastych, zmniejszając stan zapalny. Brak reakcji na antybiotyk można stwierdzić dopiero po trzech miesiącach leczenia.

W trądziku ropowiczym(acne phlegmonsa) oprócz obecności uprzednio wymienionych wykwitów, widoczne są zmiany naciekowe, cysty i przetoki. W przypadku braku poprawy po ogólnym leczeniu przeciwbakteryjnym, należy rozważyć zastosowanie izotretinoiny (Roaccutane – Roche). Izotretinoina działa na wszystkie cztery mechanizmy odgrywające rolę w patogenezie trądziku. Zmniejsza wydzielanie łoju, redukuje liczbę bakterii, działa przeciwzaskórnikowo i przeciwzapalnie. W związku z działaniem teratogennym leku, przed rozpoczęciem leczenia kobiet w wieku rozrodczym , konieczne jest wykluczenie ciąży i zalecenie skutecznej antykoncepcji w trakcie terapii i dwa miesiące po jej zakończeniu.

Ze względu na przewlekły charakter trądziku, ważną rolę w skutecznym leczeniu odgrywa dobra współpraca pacjenta z lekarzem. Przekonanie pacjenta o możliwości wyleczenia to nieodzowny warunek sukcesu terapeutycznego. Ważnym aspektem terapii jest doświadczenie w technice komunikacji z pacjentem. Instrukcje na piśmie dotyczące sposobu stosowania leków i ulotki informacyjne są dla wielu pacjentów bardzo istotne.

Tabela I.Kolejność zjawisk patologicznych w trądziku

1. Nadmierne złuszczanie naskórka w mieszku włosowym2. tekstromadzenie łoju3. Rozwój bakterii Propionibacterium acnes powodujących uwalnianie wolnych kwasów tłuszczowych i czynników chemotaktycznych4. Uwolnienie enzymów hydrolitycznych przez neutrofile5. Pęknięcie ściany mieszka włosowego i przedostanie się jego zawartości do skóry6. Stan zapalny 

Tabela II.Czynniki nasilające trądzik

1. Makijaż, olejek do opalania, żele i lakiery do włosów, oleje przemysłowe2. Stres i silne emocje3. Miesiączka4. Wyciskanie i drapanie5. Silne wycieranie skóry6. Niektóre leki

Tabela III. Miejscowe preparaty keratolityczne

PreparatProducent
Preparaty zawierające mocznik
Kermuren -krem
Cerkosol – płyn
Xerial – emulsja
Elacutan – krem
Laboratorium Bakopil S.C. -Gdańsk 
PPHU Cerko s.c. – Gdańsk
SVR
Leipziger Arzneimittelwerk
Nadtlenek benzoilu
Benzacne
Oxy
Clearasil Ultra
Akneroxid
Herbapol – Poznań
SmithKline Beecham
Procter & Gamble
Hermal
Retinoidy
Atrederm
Airol
Retin-A
Polfa – Kraków
Roche
Janssen-Cilag
Kwas azelainowy
Skinoren
Schering AG

Tabela IV.Miejscowe leki przeciwtrądzikowe i ich działanie terapeutyczne

Działanie terapeutyczneNadtlenek benzoiluAntybiotykiTretinoinKwas azelainowy
p/łojotokowe++
p/zaskórnikowe++
komedolityczne+++++++
p/zapalne++++
p/bakteryjne+++++++

Tabela V.Antybiotyki stosowane w leczeniu trądziku

AntybiotykDawkowanieProducent
Do stosowania miejscowego
Klindamycyna 
Dalacin T- płyn, emulsja, żel
Dwa razy dzienniePharmacia&Upjohn
Erytromycyna
Davercin – płyn
Davercin – maść
Aknemycin – płyn, maść
Zineryt – płyn
Dwa razy dzienniePolfa-Tarachomin
Polfa-Poznań
Hermal
Yamanuchi
Do stosowania ogólnego
Teracyklina
Doxycyclina
Erytromycyna
Klindamycyna (Dalacin C)
500 mg dwa razy dziennie
100 mg raz dziennie
500 mg dwa razy dziennie
150 mg co 6 godzin
Polfa-Tarachomin
Polfa-Tarachomin
Polfa-Tarachomin
Pharmacia&Upjohn

Piśmiennictwo

1. Błaszczyk-Kostanecka M., Chodynicka B., Gliński W. i wsp.: Trądzik pospolity: patogeneza i zasady leczenia. Przegl. Dermatol., 1998, 85, 3-19. 
2. Cunliffe W. J.: A new topical retinoid–why a new topical acne therapy? Br. J. Dermatol., 1998, 139, supl. 52, 1-2. 
3. Cunliffe W.J., Caputo R., Dreno B. i wsp.: Clinical efficacy and safety comparison of adapalene gel and tretinoin gel in the treatment of acne vulgaris: Europe and US multicenter trials. J. Am. Acad. Dermatol., 1997, supl. 36,S126-134. 
4. Cunlife W.J.,Layton A.M.: Oral isotretinoin: patient selection and matekstement. J. Dermatol.Treat., 1993, 4, supl.2, S10-S15.
5. Esser B.:Die Aknetherapie – ein altes, aber immer wieder junges Thema. Den Ausführungen über Aknearten und deren Therapie liegen die Erfahrungen in einer dermatologischen Praxis zugrunde. Z. Dermatol., 1996, 182, 8-12.
6. Gibson J.R.: Rationale for the development of new topical treatments for acne vulgaris. Cutis, 1996, 57, supl.1., 13-19. 
7. Gollick H., Schramm M.: Topical drug treatment in acne. Dermatology, 1998,196,119-125. 
8. Healy E., Simpson N.: Acna vulgaris. BMJ., 1994, 308, 831 – 833.
9. Johnson B.A., Nunley J. R. Topical therapy for acne vulgaris: how do you choose the best drug for each patient? Postgrad. Med. 2000,107, 69-80 
10. Lucky A.W., Cullen S.I., Funicella T. i wsp.: Double-blind, vehicle-controlled, multicenter comparison of two 0.025% tretinoin creams in patients with acne vulgaris. J. Am. Acad. Dermatol., 1998, supl. 38, S24-30. 
11. Lucky A.W., Cullen S.I., Jarratt M.T., i wsp:. Comparative efficacy and safety of two 0.025% tretinoin gels: results from a multicenter, double-blind, parallel study. J. Am. Acad. Dermatol., 1998, supl.38, S17-S23. 
12. Motley R.J., Finlay A.Y.: Practical use of disability index in the routine matekstement of acne. Clin. Exp. Dermatol., 1992, 17, 1-3.
13. Nestler J.E. : Role of hyperinsulinemia in the pathogenesis of the polycystic ovary syndrome, and its clinical implications. Sem. Reprod. Endocrinol., 1997,15,111-122 
14. Nowicki R., Majkowicz M.: Badanie jakości życia u pacjentów z trądzikiem pospolitym w makroregionie gdańskim. Przegl. Dermatol. 1997, 84, 49-59.
15. Plewig G., Kligman A.M.: Acne and rosacea. Springer Verlag, Berlin, Heidelberg, 1993.
16. Quigley J.W., Bucks D.A.W.: Reduced skin irritation with tretinoin containing polyolprepolymer-2, a new topical tretinoin delivery system: a summary of preclinical and clinical investigations. J. Am. Acad. Dermatol., 1998, supl. 38, S5-S10. 
17. Webster G.F. :Topical tretinoin in acne therapy. J. Am. Acad. Dermatol., 1998, supl. 39, S38-S44. 
18. Weiss J.S.: Current options for the topical treatment of acne vulgaris. Pediat. Dermatol., 1997, 14, 480-488. 
19. Wu S.F., Kinder B.N., Trunnell T.N. i inni: Role of anxiety and anger in Acne patients: A relationship with the severity of the disorder. J.Am.Acad.Dermatol., 1988, 18, 325-332.


  • 0

Choroby paznokci

CHOROBY PAZNOKCI STANOWIĄ WCIĄŻ PROBLEM DIAGNOSTYCZNY !


Dr hab. n. med. Roman Nowicki 
 Pod wpływem szerokiej reklamy leków przeciwgrzybiczych, a niekiedy sugestii przedstawicieli firm farmaceutycznych lekarze coraz częściej rozpoczynają empiryczne leczenie grzybicy bez jej potwierdzenia mikologicznego. …terapia grzybicy tylko na podstawie obrazu klinicznego jest błędem sztuki – Roman Nowicki

Pomimo, iż onychomikozy stanowią tylko ok. 50% chorób paznokci, to w przekonaniu większości pacjentów i wielu lekarzy wszystkie zmiany paznokciowe wywoływane są przez grzyby chorobotwórcze. W ostatnich latach obserwujemy wzrost zainteresowania grzybicą paznokci w związku z rozwojem nowych metod leczniczych. Pod wpływem szerokiej reklamy leków przeciwgrzybiczych, a niekiedy sugestii przedstawicieli firm farmaceutycznych lekarze coraz częściej rozpoczynają empiryczne leczenie grzybicy bez jej potwierdzenia mikologicznego. Należy jednak pamiętać, iż charakterystyczne objawy kliniczne onychomikozy występują często także w innych chorobach paznokci i leczenie grzybicy tylko na podstawie obrazu klinicznego jest błędem sztuki.

OBJAWY KLINICZNE ONYCHOMIKOZYOnycholizaPachyonychia Onychogryfoza ParonychiaChromonychia (dyschromia)Onychodystrofia 

Wygląd paznokci może być odzwierciedleniem wieku pacjenta, wykonywanej pracy i ogólnego stanu zdrowia.

Choroby uwarunkowane genetycznie wpływające na wygląd paznokci
Choroba genetycznaZmiany paznokciowe
Nail-patella syndrome Zespół paznokieć-rzepkaHemiatrofia, atrofia, brak paznokcia, łamliwość, ścieńczenie płytek, trójkątny obłączek
Pachyonychia congenita Wrodzone zgrubienie paznokciHypertrofia paznokcia, onychogryfoza, rogowacenie podpaznokciowe
Dyskeratosis congenita Wrodzona dyskeratozaPogrubienie płytki, pobruzdowanie, atrofia
Keratosis follicularis Choroba Darierapodłużne czerwone i białe prążki
Choroby skóry wpływające na wygląd paznokci
ŁuszczycaWypryskLiszaj płaskiChoroba DarieraŁysienie plackowateZespół ReiteraPityriasis rubra pilaris (PRP)PęcherzycaPęcherzowe oddzielanie się naskórka – postać dystroficznaSarkoidozaAcanthosis nigricansPorokeratosis MibelliParakeratosis pustulosa Kiła Brodawki zwykłe
Leki wywołujące zmiany paznokciowe
malarycznetetracyklinyb-blokery5-fluorouracyl (zewnętrznie)fenotiazynyantykoncepcyjne doustnepsoralenyretinoidyarsenzłotopenicylamina

Niekiedy dopiero po wielomiesięcznej, nieskutecznej terapii przeciwgrzybiczej pacjent po raz pierwszy trafia do pracowni mikologicznej. Rozpoczęcie leczenia bez potwierdzenia mikologicznego jest najczęstszą przyczyną niepowodzeń terapeutycznych i narażeniem pacjenta na zbędne wydatki związane z zakupem drogich leków.

ONYCHOLIZA – oddzielanie się płytki paznokciowej 

Onycholizą nazywamy oddzielenie się płytki paznokciowej od łożyska w jej części dystalnej i/lub bocznej. Zmiany zwykle rozpoczynają się na końcu jednego lub kilku paznokci i powiększają się dopóki nie oddzieli się 1/3 paznokcia. Obszar oddzielony jest blady ze względu na utratę odbicia światła od łożyska paznokciowego. Onycholiza stwarza przestrzeń podpaznokciową, w której mogą gromadzić się zanieczyszczenia i złuszczona keratyna, co powoduje różnorodne zabarwienie paznokcia od białego poprzez szary, zółty, brązowy do czarnego, w zależności od etiologii zmiany. Ból może pojawić się w przypadku dalszego rozciągania pod wpływem urazu lub dodatkowej czynnej infekcji. Najczęściej są to infekcje mieszane, włącznie z C. albicans i wieloma bakteriami, z których pałeczka ropy błękitnej wydaje się być najważniejsza. Jeżeli objawy utrzymują się przez kilka miesięcy łożysko paznokcia staje się ciemne i nieregularnie pogrubione. Wyróżniamy onycholizę dziedziczną i/lub wrodzoną i onycholizę nabytą: egzogenną, endogenną oraz idiopatyczną.

Egzogenne przyczyny onycholizy UrazyPrzypadkowe, zawodowe, samouszkodzenia, mieszane, zadrapanie, przytrzaśnięcie, zacięcieKontakt z środkami chemicznymi: przypadkowy, zawodowy, kosmetyki paznokcioweInfekcjegrzyby, bakterie, wirusy (np. brodawki, opryszczka, półpasiec), świerzbWilgoćLeki
Endogenne przyczyny onycholizy Choroby skóryłuszczyca, liszaj płaski, łysienie plackowate,choroba Dariera, choroby pęcherzowe, zespół Reitera, atopowe zapalenie skóry, wyprysk kontaktowy, ziarniniak grzybiasty, nadmierna potliwość, retikulohistiocytoza wieloogniskowa, twardzinaChoroby układowezaburzenia krążenia obwodowego, rak płuc, kolagenozy, choroby tarczycy (niedoczynność, nadczynność), kiła, niedobór żelaza, szpiczak mnogi, rozstrzenia oskrzeli, cukrzyca, histiocytoza X, trąd, toczeń rumieniowaty, pelagra, porfiria, kiła II i III okresu, zespół żółtych paznokciCiąża

Onycholiza egzogenna 

Substancje chemiczne i kosmetyki wywołujące onycholizę 

Najczęstszymi przyczynami onycholizy są substancje chemiczne (cement), detergenty, kosmetyki do pielęgnacji paznokci, podrażnienie i wilgoć. Częściej zajęte są paznokcie rąk. Objaw ten występuje głównie wśród gospodyń domowych, barmanów, kosmetyczek, mechaników i pracowników budowlanych. Czynnikami etiologicznymi onycholizy mogą być także roztwory mydła lub środków grzybobójczych, które są często stosowane przez manicurzystki.

Urazy wywołujące onycholizę

Biegi długodystansowe, tenis i koszykówka i inne rodzaje dyscyplin sportowych wymagające szybkiej zmiany kierunku stałej energii poruszania się może powodować onycholizę z obecnością lub bez krwiaków podpaznokciowych. Zmiany w biomechanice kończyn dolnych, które pojawiają się wraz z wiekiem, zmiany ortopedyczne, obrzęki, zapalenia stawów, itp. mogą rozmaicie zaburzać pracę stóp, przenosząc siły z okolic pięt na paznokcie stóp. Wysokie obcasy i niedopasowane lub zbyt ciasne obuwie są często powodem zmian paznokciowych. Paznokcie rąk są także często poddawane traumatyzacji. Używanie młotka, przytrzaśnięcie palca drzwiami, łuskanie fasoli, używanie paznokci jako dźwigni, otwieracza lub śrubokręta może doprowadzić do onycholizy.

Infekcje wywołujące onycholizę

Bakterie zwykle wtórnie infekują onycholityczne paznokcie. Przyczyną zielonego zabarwienia onycholitycznych paznokci są produkowane przez Pseudomonas fluoresceina i piocyjanina. Onycholizie może towarzyszyć zastrzał wywoływany przez Staphylococcus aureus, paciorkowce lub inne bakterie. Wirusy (papilloma, herpes simplex) mogą także wywoływać onycholizę .

Leki wywołujące onycholizę 

Leki wywołujące onycholizę można podzielić na kilka kategorii. Najczęstszą grupą są antybiotyki. Za zjawiskofotoonycholizyodpowiedzialna jest przeważnie doksycyklina. Grupa chemioterapeutyków może wywoływać onycholizę poprzez działanie toksyczne na macierz lub łożysko paznokcia. Wśród innych leków 8-metoksypsoralen i retinoidy są przez dermatologów powszechnie stosowane.

Onycholiza endogenna

Do czynników endogennych wywołującychonycholizę należy duża grupa schorzeń dermatologicznych jak np. łuszczyca, liszaj płaski, zapalenie atopowe, pemfigoid pęcherzowy, łysienie plackowate, zapalenie kontaktowe, pęcherzyca zwykła, nadmierna potliwość, ziarniniak grzybiasty, kiła, opryszczka, brodawki, łagodne guzy – zwykle w obrębie paznokci rąk: ziarniniak ropny (granuloma pyogenicum), włókniaki, guz splotowy (glomus tumor), cysta śluzowa, rogowiak kolczystokomórkowy, łagodne guzy obserwowane w obrębie stóp: wyrośla kostne (exostoses subunguales – tworzą się najczęściej po przyśrodkowej stronie końcowego paliczka palucha u ludzi młodych), wyrośła kostno-chrzęstne (osteochondroma) i chrzęstniaki śródkostne (enchondroma).

PACHYONYCHIA- zgrubienie paznokci

Grubość paznokci może się zwiększać u pracowników fizycznych, w wielu chorobach, a także w czasie stosowania niektórych leków. Szczególną postacią pachyonychiijestszponowatość paznokci– onychogryfoza, która najczęściej dotyczy paznokci dużych palców stóp osób starszych. Jest przeważnie wywoływana urazami, ciasnym obuwiem, zaniedbaniami w obcinaniu paznokci, zaburzeniami krążenia obwodowego i chorobami dermatologicznymi.

Przyczyny pachyonychii :
Łuszczyca/Zespół ReiteraGrzybicaUrazWyprysk kontaktowyLiszaj płaskiŁysienie plackowateChoroba DarieraPityriasis rubra pilarisZaburzenia troficzne
Przyczyny onychogryfozy
DermatologiczneRybia łuska, łuszczyca, onychomikozy, kiła, pęcherzyca
MiejscoweUrazy, wady stopy (np. koślawość palucha)
RegionalneŻylakowatość, zapalenie zakrzepowe żył, tętniaki, słoniowatość, zburzenia obwodowego układu nerwowego
OgólnePodeszły wiek, demencja starcza, choroby zajmujące centralny układ nerwowy, hiperuricemia
Onychogryfoza idiopatycznaNabyta lub dziedziczna

PARONYCHIA – zapalenie wału okołopaznokciowego

Paronychia obserwowana jest zwykle w onychomikoza ch wywoływanych przez grzyby drożdżopodobne, rzadziej przez pleśnie (Hendersonula toruloidea, Scytalidium hyalinum). Przyczyną paronychia ostrej są najczęściej infekcje bakteryjne. Wymaga szybkiego leczenia antybiotykami w celu zapobieżenia trwałej dystrofii paznokcia. Paronychia przewlekła występuje przeważnie w obrębie rąk ciągle narażonych na wilgoć i powtarzające się urazy, prowadzące do zniszczenia obrąbka naskórkowego. Proksymalny wał paznokciowy staje się szczególnie narażony na czynniki środowiskowe. Alergeny i środki podrażniające mogą tam łatwo penetrować i wywoływać przewlekłe zapalenie kontaktowe.

Przyczyny paronychii
Infekcje Wirusy, bakterie, grzyby
Leki Retinoidy
Kosmetyki Żywice epoksydowe
Zawodowe
Dermatozy Wyprysk kontaktowy, choroba Dariera, Acrodermatitis enteropathica, wrodzona dyskeratoza, wyprysk, Acrodermatitis Hallopeau, wrastający paznokieć, liszaj płaski, wrodzona pachyonychia, pęcherzyca, uszkodzenie porentgenowskie, zespół żółtych paznokci, odmrożenie, zespół Stevensa-Johnsona
Choroby układowe Kolagenozy, zapalenie mózgu, histiocytoza X, ostre niedokrwienie, białaczka, przerzuty nowotworowe, neuropatia, sarkoidoza, zapalenie naczyń, niedobór cynku
Inne Ziarniniaki ciał obcych, ssanie palca

CHROMONYCHIA – zmiana koloru paznokcia

Kolor paznokcia zależy od przejrzystości płytki, jej przylegania do łożyska i koloru tkanek leżących pod nią. Barwnik może gromadzić się na skutek jego nadprodukcji (melanina) lub gromadzenia (hemosyderyna, miedź, leki). Kolor jest również uwarunkowany stanem naczyń skórnych i różnymi chorobami jak np. niedokrwistość lub zatrucie tlenkiem węgla.

Przyczyny zmiany koloru płytki paznokciowej

KolorPatogeneza
ŻółtyGrzybice Łuszczyca Zespół żółtych paznokci (YNS) Lakiery do paznokci Leki: karoten, tetracyklina, mepakryna, penicylamina, lit, sole złota, witamina D Żółtaczka Amyloidoza AIDS
BrązowyLeki i barwniki: tetracyklina, sulfonamidy, chlorpromazyna, cignolina, nadmanganian potasu, azotan srebra Kosmetyki: lakiery do paznokci, henna Choroby tarczycy Ciąża Nikotyna Hendersonula, Alternaria, C.albicans, Proteus mirabilis Niedożywienie
CzarnyZnamiona Związane z rasą (ok. 100% osób w średnim wieku pochodzenia afro-karaibskiego) Uraz Czerniak złośliwy Leki: cyklofosfamid, busulfan, bleomycyna, doksorubicyna, hydroksymocznik Grzybica
SzarySrebrzyca (Argyria) Choroba Wilsona
ZielonyAspergillus Pseudomonas aeruginosa Choroby pęcherzowe Krwiak 
CzerwonyNaczyniak
Purpurowy Glomus tumor Enchondroma Choroba Dariera Liszaj płaski Toczeń rumieniowaty Porfiria RZS Warfaryna Heparyna

LEUKONYCHIA – bielactwo paznokci

Leukonychia to najczęściej spotykana zmiana koloru płytki paznokciowej. Można ją podzielić w zależności od: czasu pojawienia (na wrodzoną i nabytą); obrazu klinicznego (na częściową i całkowitą); części zajmowanego paznokcia (na prawdziwą, pozorną i pseudoleukonychię). W leukonychii prawdziwej zmiany dotyczą macierzy paznokcia; w leukonychii pozornej – tkanek podpaznokciowych, a w pseudoleukonychii – płytki paznokciowej.

Leukonychia prawdziwa (zmiany dotyczą łożyska paznokcia) Pseudoleukonychia(zmiany dotyczą paznokcia)Leukonychia pozorna (zmiany dotyczą tkanek podpaznokciowych)
Łysienie plackowateNiewydolność serca Rumień wielopostaciowyŁuszczycaZłuszczające zapalenia skóryZiarnica złośliwaHipokalcemiaChoroby infekcyjnePrzeszczepy nerekZatrucia metalami ciężkimi Niedobór białkaNiewydolność nerek WstrząsNiedokrwistość sierpowataUrazNiedobór cynkuGrzybica Lakier do paznokci Łuszczyca Niedokrwistość Nadmierna potliwość Niedobór albumin Marskość wątroby Choroby nerek Onycholiza Trąd 

ŻÓŁTE ZABARWIENIE PAZNOKCI

Żółte zabarwienie paznokci widoczne jest w przewlekłych infekcjach, w łuszczycy i w zespole żółtych paznokci. Zespół żółtych paznokci (yellow nail syndrome) został opisany przez Sammana i White’a w roku 1964. Rozpoznanie opiera się na triadzie charakterystycznych objawów: żółtego zabarwienia paznokci, obrzęku limfatycznego i zajęciu układu oddechowego. Opisano wiele zaburzeń wyglądu paznokci w tym zespole: pogrubienie, twardość, brak obłączka, podłużne nadmierne wygięcie, całkowite lub dystalne żółte zabarwienie, brak obrąbka naskórkowego, bruzdowanie poprzeczne spowodowane zmianami w szybkości wzrostu paznokci i onycholizą. W stanach zaawansowanych może to prowadzić do złuszczenia paznokcia .

ONYCHODYSTROFIA

Erozja i atrofia paznokci może objawiać się ich nadmierną łamliwością (onychorrhexis), rozszczepianiem (onychoschisis), naparstkowaniem (onychia punctata ), bruzdowaniem poprzecznym i podłużnym, szorstkością (trachyonychia), a w krańcowych przypadkach prowadzi do całkowitego złuszczenia paznokcia (onychomadesis).

Przyczyny Onychodystrofii

Czynniki miejscoweChoroby skóryCzynniki ogólneLeki
 Urazy zawodoweonychotillomaniaonychofagiaZwiązki chemicznealkalicznedetergentyoleje rozpuszczalniki łysienie plackowate choroba Dariera wyprysk liszaj płaski liszaj pasmowaty onychomikozy łuszczyca  niedokrwistość (niedobór żelaza) wyniszczenie przewlekłe choroby stawów (rąk i stóp) hemodializa niedoczynność i nadczynność tarczycy neuropatie osteoporoza niewydolność krążenia obwodowego skaza moczanowa ciąża niedobór witamin A, C, i B6retinoidy sole złota Kaptopril Diltiazem Penicylamina Fluorouracyl Nifedypina Fenylbutazon Praktolol Werapamil Witamina A